Problemy emocjonalne dzieci bardzo często mają swoje źródło w dysfunkcyjnym sposobie komunikacji wyniesionym z rodziny pochodzenia. Zgodnie z koncepcją Virginii Satir funkcjonowanie jednostki jest nierozerwalnie związane z funkcjonowaniem całego systemu rodzinnego. Oznacza to, że objawy prezentowane przez dziecko – takie jak wycofanie, lęk, agresja czy trudności szkolne – są często jedynie sygnałem, iż relacje i komunikacja w rodzinie przebiegają w sposób zaburzony.
Jednym z kluczowych czynników zakłócających zdrowe funkcjonowanie rodziny jest przemoc. To zjawisko, które, w mniejszym lub większym stopniu, jest znane niemal każdemu. Niektórzy mają za sobą bezpośrednie doświadczenia, takie jak przebywanie w toksycznej relacji, bycie ofiarą przemocy lub obserwatorem jej skutków. Inni zetknęli się z tym tematem zawodowo, np. w kontekście zgłaszania przemocy czy prowadzenia procedury „Niebieskiej Karty”. Część osób zna ją jedynie z kampanii informacyjnych czy szkoleń profilaktycznych. Przemoc może przyjmować różne formy – emocjonalną, psychiczną, fizyczną czy seksualną – i każda z nich wpływa destrukcyjnie na dziecko oraz cały system rodzinny.
Skuteczną formą zapobiegania przemocy i jej konsekwencjom jest szeroko rozumiana profilaktyka. Kluczową rolę odgrywają tu szkolenia i działania edukacyjne kierowane do różnych grup społecznych: rodziców, nauczycieli, specjalistów ochrony zdrowia, a także całych społeczności lokalnych. Dla rodziców takie inicjatywy są okazją do zdobycia wiedzy na temat tego, jak tworzyć bezpieczne, wspierające środowisko rodzinne. Mogą nauczyć się skutecznych, nieprzemocowych metod wychowawczych, konstruktywnej komunikacji, stawiania granic czy naprawiania błędów wychowawczych bez obciążania dziecka poczuciem winy. Również szkoły i placówki oświatowe w sposób znaczący wpływają na rozwój podopiecznych. Jest to drugie najważniejsze siedlisko zaraz po rodzinie, gdzie dzieci spędzają ogromną część życia. Dlatego nauczyciele powinni być wyczuleni na zjawiska takie jak mobbing rówieśniczy, cyberprzemoc czy izolacja społeczna. Niezwykle ważne jest, by pedagodzy i wychowawcy znali narzędzia i materiały, które mogą wykorzystywać podczas lekcji wychowawczych, oraz wiedzieli, gdzie szukać pomocy w sytuacjach wymagających reakcji.
Natomiast specjaliści ochrony zdrowia potrzebują kompetencji w zakresie szybkiego rozpoznawania oznak przemocy u dzieci. Wczesna identyfikacja sygnałów alarmowych pozwala na natychmiastowe podjęcie adekwatnych działań prewencyjnych oraz wdrożenie odpowiednich procedur, które mogą realnie chronić zdrowie i bezpieczeństwo dziecka.
Kolejnym miejscem gdzie można szukać bezpłatnych szkoleń w postaci kursów elearningowych jest platforma edukacyjna Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę (FDDS). Na platformie zostały zamieszczone kursy zarówno dla dorosłych jak i dla dzieci. Całość wzbogacona jest o autorskie publikacje, które są komplementarne do szkoleń e-learningowych.
Tekst pochodzi z materiałów NFZ https://centrumwiedzy.nfz.gov.pl/, w zakładce Alfabet mocy bez przemocy by NFZ
Wstecz© PZG 2026